17.YY Osmanlı Parası 17. yüzyılda Osmanlı Devleti, savaşların artması, gelir kaynaklarının azalması ve ekonomik düzenin bozulması nedeniyle ciddi mali sıkıntılarla karşı karşıya kaldı. Bu sorunların çözülmesi amacıyla çeşitli mali reformlara başvuruldu. Ancak bu reformlar genellikle kişisel çabalara dayandı ve kalıcı çözümler üretmekte yetersiz kaldı.

Ekonomik Sorunların Temel Nedenleri

  • Coğrafi Keşifler sonucu ticaret yollarının değişmesi Osmanlı’nın gümrük gelirlerini azalttı.

  • Tımar sisteminin bozulmasıyla vergi gelirlerinde düşüş yaşandı.

  • Uzun süren savaşlar, hazinenin giderlerini artırdı.

  • Yeniçeri sayısının artması ve ücretlerinin ödenmesi maliyeti yükseltti.

  • Rüşvet, yolsuzluk ve iltimas devlet hazinesini zayıflattı.

  • Enflasyon ve paranın değer kaybı ekonomik istikrarsızlığa neden oldu.
Mali Alandaki Reform Girişimleri

  • Malikâne Sistemi (1695)
    Devlet, bazı vergi gelirlerini ömür boyu (malikâne) olmak üzere şahıslara devretti. Böylece devlet anında yüklü bir para elde ediyordu. Ancak bu sistem zamanla rant aracı haline geldi ve merkezi mali denetimi zayıflattı.

  • Saray Masraflarının Kısıtlanması
    Bazı sadrazamlar (özellikle Köprülüler) saray harcamalarını kısmaya çalıştı. Lüks tüketim kısıtlandı. Ancak bu önlemler uzun ömürlü olamadı.

  • İltizam Sisteminin Denetimi
    Vergi toplama işi, iltizam yöntemiyle mültezim adı verilen kişilere devrediliyordu. Reformlarla bu sistemde denetim artırılmaya çalışıldı; ancak iltimas ve rüşvetin yaygınlaşması sistemin etkinliğini azalttı.

  • Paranın Ayarlanması (Tağşiş)
    Bazı dönemlerde paranın içindeki değerli maden oranı düşürüldü. Bu geçici çözüm, kısa vadeli gelir sağlasa da enflasyonu artırarak halkı daha da yoksullaştırdı.
Köprülüler’in Etkisi
Köprülü Mehmed Paşa ve Köprülü Fazıl Ahmed Paşa gibi sadrazamlar, devletin gelir-gider dengesini sağlamak için sıkı tedbirler almış, saray harcamalarını azaltmış ve mali disiplini sağlamaya çalışmışlardır. Bu dönemde hazine kısmen toparlanmıştır.

Sonuçları

  • Reformlar daha çok yüzeysel ve geçici çözümler oldu.

  • Sorunların kökenine inilmediği için mali çöküş devam etti.

  • Devlet, savaş ve maaş giderlerini karşılamakta zorlandı.

  • Halk üzerindeki vergi yükü arttı; toplumsal huzursuzluk büyüdü.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Altın Fiyatları
ANKARA